گزارشي از مصرف بي رويه آنتي بيوتيكها در پرورش دام و طيور؛سودجويي به بهاي ذبح سلامت مردم

مهناز خجسته نيا

در ساليان نه چندان دور، بسياري از مردم در منازل خود دام و طيور براي مصرف خود پرورش مي دادند. اما با افزايش روزافزون جمعيت و توسعه زندگي شهري و صنعتي، امكان استفاده از روشهاي سنتي براي تأمين نياز مصرف كنندگان وجود ندارد. از طرفي نمي توان
منتظر ماند تا يك مرغ روال طبيعي و طولاني خود را براي رشد مناسب طي كند.

در اين ميان، مرغداريهاي صنعتي، راه تبديل جوجه هاي يك روزه به مرغي با وزن مناسب كشتار را كوتاه كرده اند.

امروزه به مدد داروها و مكملهاي غذايي براي تبديل يك جوجه تازه از تخم درآمده به يك مرغ سوخاري دلچسب و لذيذ بين 45 تا 60 روز بيشتر زمان لازم نيست، اما آيا مكمل هاي غذايي، واكسنها و داروهاي مورد استفاده در صنعت پرورش دام و طيور، سلامت موادغذايي توليد شده از آنها را تحت الشعاع قرار نمي دهد؟ و آيا باقي ماندن اين مكملها تهديدي براي سلامتي مصرف كنندگان نيست؟

به عنوان مصرف كننده همواره انتظار داريم محصولاتي كه خريداري و غذايي كه تهيه مي كنيم پاك، تازه و عاري از آلودگيهاي مختلف همچون مواد شيميايي، باكتريها و … كه بيماري زا هستند، باشد.

اما مصرف بي رويه و غلط دارو و مسأله باقيماندگي دارويي در غذاهايي با منشأ دامي و آثار سوء آن در انسان و حتي محيط زيست، هشداري بر اين موضوع است.

سابقه كشف اين داروها، نسبتاً طولاني است و از گذشته هاي دور تا به حال به عنوان داروهايي مؤثر جهت از بين بردن باكتريهاي مضر و بيماري زا توسط پزشكان و دامپزشكان تجويز مي شوند. اكثر اين داروها كه منشأ آنها قارچها و باكتريها هستند موادي طبيعي به شمار مي روند اما بعضي از آنها نيز موادي شيميايي و مصنوعي هستند.

اين مواد شيميايي كه همان آنتي بيوتيكها هستند در انسان هم براي درمان بيماريهاي عفوني مصرف مي شوند اما واقع امر اين است كه مقاومت به يك داروي خاص همواره به موازات مصرف آن دارو رشد و توسعه مي يابد.
تا قبل از كشف آنتي بيوتيكها و استفاده از آنها، مسلماً هيچ مقاومتي نبوده ولي حالا كه مدت مديدي از زمان شروع استفاده از آنتي بيوتيكها مي گذرد مقاومت باكتريها به آنها هم بسيار وسيع شده و به معضلي نگران كننده براي انسان تبديل شده است.

دكتر مراديان يكي از دامپزشكان منتقد مصرف بيش از حد آنتي بيوتيكها مي گويد: مصرف آنتي بيوتيكها در دامپروري ها با صنعتي شدن پرورش دام افزايش يافته است زيرا در دامداري به شيوه صنعتي كه تعداد زيادي دام و يا طيور در كنار هم نگهداري مي شود احتمال ابتلاي آنها به بيماريها و شيوع بيماريهاي واگير بشدت زياد و در صورت ابتلا و همه گيري، درمان قطعي بسيار مشكل است و لذا تلفات زياد و خسارتهاي اقتصادي سنگيني را متوجه صاحبان دامداريها مي كند و به علاوه اينكه به اقتصاد كشور نيز ضربه خواهد زد.

به گفته وي متخصصان سلامت عمومي كه در زمينه سلامت جامعه انساني تحقيق و فعاليت مي كنند، همواره به مصرف بي رويه و غلط آنتي بيوتيكها در دامها و مسأله باقي ماندن اثر دارويي در غذاهايي با منشأ دامي هشدار مي دهند اما متخصصان پرورش دام در نقطه مقابل، استفاده از آنتي بيوتيكها را به دليل فوايدي كه به همراه دارند اجتناب ناپذير عنوان مي كنند.

اين متخصص اظهار مي دارد: مدافعان استفاده از آنتي بيوتيكها اين طور استدلال مي كنند كه كاربرد اين داروها به دليل از بين بردن باكتريهاي مضر دستگاه گوارش دامها، زمينه هضم و جذب بيشتر غذا را فراهم مي كنند.

استفاده از نان خشک، کود مرغی، پودرماهی و ضایعات کارخانه‌های بیسکوییت‌سازی در جیره غذایی دام‌های کشور، هر روز رو به گسترش است که اگر مبارزه جدی با استفاده از این مواد در دامداری‌ها انجام نشود؛ در آینده خسارت جبران‌ناپذیری بر سلامت جمعیت انسانی و دامی کشور وارد خواهد شد.

به گزارش خبرگزاری ایسنا، گرانی برخی اقلام علوفه و مشکلات اقتصادی دامداری‌های کشور سبب شده که برخی دامداران از ضایعات نان و بیسکوییت برای تغذیه­ی دام‌های‌شان استفاده کنند که به علت کپک‌زدگی این نان‌ها و بیسکوییت‌ها و آلوده بودن آن‌ها به قارچ آفلاتوکسین، زهرابه­ی این قارچ به راحتی از طریق مصرف شیر دام به انسان منتقل می‌شود.

بنا به گفته­ی کارشناسان تغذیه، جمع شدن زهرابه­ی قارچ آفلاتوکسین در بدن انسان عوارض ناگواری مانند ایجاد سرطان به ‌دنبال دارد و به همین‌ دلیل است که اتحادیه­ی اروپا و کشورهای پیشرفته از ورود محصولات غذایی با دوز خیلی پایین آفلاتوکسین به کشورشان جلوگیری می‌کنند؛ اما در کشور ما با استفاده از نان‌های کپک زده به راحتی این قارچ را به مصرف‌کننده منتقل می‌کنیم.

تقاضای مناسب برای شیر در کشور در برخی مواقع سبب شده که شیر با رعایت استانداردهای اولیه روانه­ی بازار مصرف شود و به باقیمانده­ی داروهای آنتی­بیوتیک و مواد مضر دیگر در آن توجه چندانی صورت نگیرد.

اما استفاده از کود مرغی برای افزایش تولید شیر در دامداری‌های سنتی و برخی دامداری‌های صنعتی نیز در حال افزایش است.

«سیدجاوید آل‌داوود»، عضو هیات علمی‌ دانشگاه دامپزشکی دانشگاه تهران، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا، یکی از معضلات موجود در تغذیه­ی دام در برخی دامداری‌ها را استفاده از مواد غذایی آلوده هم چون نان خشک عنوان کرد و افزود: «برخی از این مواد، آلوده به قارچ هستند و سم‌ آفلاتوکسین که سمی‌ سرطان‌زا و قابل انتقال به انسان است را از طریق شیر آلوده به انسان انتقال می‌دهند.»

او با تاکید بر لزوم کنترل و نظارت بر تغذیه دام در دامداری‌ها گفت: «متاسفانه در برخی دامداری‌ها و مرغداری‌های موجود در کشور ناظر متخصص در این خصوص وجود ندارد.»

آل داوود تاکید کرد: «متاسفانه بسیاری از علوفه‌های وارداتی مانند ذرت نیز آلوده به افلاتوکسین هستند.»

«محمدقلی نادعلیان»، استاد دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران نیز با بیان این که گاهی دامداری‌ها برای تغذیه­ی دام‌های بزرگ از پودرماهی استفاده می‌کنند،

افزود: «باکتری سالمونلا یکی از بیماری‌های مشترک میان انسان و دام است که پودرهای ماهی ممکن است به این باکتری آلوده باشند و دام‌های نشخوار‌کننده را مبتلا کرده، آلودگی را به انسان منتقل کنند.

همچنین «مهدی وجگانی»، دانشیار گروه علوم درمانگاهی دانشگاه تهران با بیان این که دامداری‌های صنعتی به هیچ وجه از این مواد استفاده نمی‌کنند، سقط جنین را عوارض استفاده از نان خشک‌های کپک زده در گاوهای شیرده دانست.

او تاکید کرد: «حتا نان خشکی‌هایی که کپک نزده‌اند نیز به مرور زمان مشکلاتی را برای گاو شیرده ایجاد می‌کنند.»

این دانشیار دانشگاه تصریح کرد: «در صورتی که گاو‌های گوشتی تا 72 ساعت قبل از ذبح، از نان خشک‌های کپک زده مصرف کنند، گوشت آن‌ها آلوده بوده، سلامتی انسان را به خطر می‌اندازند.»

«سیدجمال ‌هاشمی»، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز خاطرنشان کرد: «مصرف تدریجی این گونه مواد در ابتدا باعث بروز مشکلات مستقیمی‌ در دام از جمله مسمومیت، بیماری‌های کبدی و کلیوی شده، با تجمع این گونه مواد در برخی بافت‌های بدن دام و با آلوده­کردن گوشت آن، علاوه بر دام، انسان‌ها نیز با مصرف این گوشت دچار مشکل می‌شوند.»

او ادامه داد: «وقتی مایکوتوکسین وارد بدن دام می‌شود؛ دچار متابولیسمی‌ شده که این متابولیسم آن سم را به اشکال دیگر درآورده و از طریق شیر دفع می‌شود؛ به دلیل ساختمانی پروتیینی، این سم حتا با دمای بالاتر از پاستوریزه یا استریلیزه کردن همچنان باقی مانده و وارد بدن انسان می‌شود.»

هاشمی ‌تصریح کرد: «این سم به مقدار کم، علایمی ‌را در انسان نشان نمی‌دهد؛ ولی با تمرکز و تجمع در کبد انسان، بدون این که دلایل بیماری مشخص شود با ضایعاتی مثل توموری کبدی خود را نشان می‌دهد که متاسفانه کمتر به این جریان توجه می‌شود.»

او افزود: «ما تحقیقات زیادی در زمینه سموم قارچی در ذرت‌های وارداتی و تولیدی در منطقه­ی شمال کشور و در شیر‌های پاستوریزه و غیرپاستوریزه در برخی شهرهای کشور انجام دادیم که متاسفانه با اندازه‌گیری سم آفلاتوکسین مشاهده شده که میزان این سم از حد مجاز هم خیلی بیش‌ترست و متاسفانه کسی هم به این جریان توجه ندارد.»

به هر حال، توجه به سلامت نسل فعلی و آینده کشور ایجاب می‌کند که مسوولان با جدیت بیش‌تر بر تغذیه دامداری‌ها و مرغداری‌ها نظارت کنند.

با تغذیه­ی مناسب در دامداری‌ها می‌توان انتقال سموم و بیماری‌ها به بدن مصرف‌کنندگان را کاهش داد.

Popularity: 9% [?]